Bastion Żubr powstał jako część pierścienia umocnień Gdańska wznoszonych w pierwszej połowie XVII wieku. Obiekt ma formę ziemnego nasypu o planie pięcioboku, pokrytego darnią, i zachował wiele cech typowych dla bastionów staroholenderskich. Wpisuje się w zespół fortyfikacji wokół dawnego Opływu Motławy.
Gdzie znajduje się Bastion Żubr?
Bastion położony jest w dzielnicy Śródmieście, na południowym krańcu Starego Przedmieścia, nad dawną fosą utworzoną przez Opływ Motławy. Na wschód od bastionu znajduje się dawna forteczna śluza wodna znana jako Śluza Kamienna. Od strony zachodniej usytuowano Bramę Nizinną, za którą rozciąga się Bastion św. Gertrudy; skarpy bastionu przylegają bezpośrednio do Bramy Kolejowej.
Cały obiekt leży na terenie Parku nad Opływem Motławy, dzięki czemu bastion wpisuje się w miejski układ zieleni i historycznych pozostałości obwarowań.
Jak jest zbudowany Bastion Żubr?
Bastion Żubr to klasyczny przykład konstrukcji ziemnej tego typu. Ma plan pięcioboku i składa się z trzech kolejnych wałów ziemnych, co określa się jako trójpoziomowy układ. Pierwszy z wałów zabezpieczono ceglanym murem, ostatni zaś wieńczy nadszaniec.
Wewnętrzna część bastionu zawiera poternę — podziemne przejście charakterystyczne dla fortyfikacji. Całość pokrywa darń, co odpowiada tradycyjnym rozwiązaniom stosowanym przy bastionach staroholenderskich.
Jakie wydarzenia zapisała historia Bastionu Żubr?
Bastion powstał w ramach systemu obwarowań wznoszonych wokół Gdańska w latach 1622–1636. Był jednym z czternastu bastionów typu staroholenderskiego tworzących pierścień fortyfikacji miasta; obecnie jest jednym z pięciu tego typu obiektów zachowanych w Gdańsku i wyróżnia się najlepszym stanem zachowania spośród nich.
W okresie wojen napoleońskich bastion został obniżony. W późniejszych latach w jego obrębie funkcjonował magazyn prochowy. Podczas II wojny światowej poterna bastionu służyła jako schron przeciwlotniczy.
Ciekawostki związane z bastionem
Bastion znany był także pod nazwami niemieckimi Auerochs i Maidloch. Przyjmuje się go za najlepiej zachowany przykład spośród pozostałych bastionów staroholenderskich w mieście. Jego usytuowanie przy śluzie i bramach miejskich obrazuje powiązanie fortyfikacji z systemem obrony wodnej i dostępem do Opływu Motławy.
Informacje praktyczne
- Adres: Grodza Kamienna, Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: zabytek.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (1 434 opinie)
