Ustawa o koordynacji opieki długoterminowej i osobach starszych weszła w życie 7 sierpnia 2026 r. Program bonu senioralnego ma być uruchomiony w IV kwartale 2026 r., a przyjmowanie wniosków zaplanowano od 1 września 2026. Bon służy finansowaniu usług opiekuńczych świadczonych w miejscu zamieszkania seniora. Realizacją zajmować się będą gminy samodzielnie albo poprzez zlecenie zewnętrznym podmiotom.
Kto może otrzymać bon?
Przepisy przewidują, że podstawowym warunkiem wieku jest ukończenie 65 lat, ale w praktyce pierwszeństwo mają osoby starsze. Rządowe zapowiedzi wskazują na preferencję dla seniorów, którzy ukończyli 75 lat. Warunkiem ekonomicznym jest średni miesięczny dochód seniora z trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku nieprzekraczający 3410 zł. Beneficjent musi przebywać lub zamieszkiwać na terytorium Polski w okresie pobierania bonu.
Kto składa wniosek i jakie są wymagania dla wnioskodawcy?
Wniosek ma składać zstępny seniora — najczęściej dziecko lub wnuk — który pozostaje aktywny zawodowo. Osoby zatrudnione oraz przedsiębiorcy mogą wnioskować o bon na rzecz bliskiego do czasu wykonywania pracy. Przedsiębiorca musi wykazać prowadzenie aktywnej działalności gospodarczej przez okres co najmniej trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Według informacji jednego z serwisów specjalistycznych, przyjęto też propozycję kryteriów dochodowych dla wnioskodawcy: dla gospodarstwa jednoosobowego próg przychodów miałby mieścić się w przedziale 3500–6700 zł, a dla gospodarstw wieloosobowych limitem ma być 10 000 zł przychodu na wnioskodawcę.
Jakie usługi obejmuje bon i jak będzie realizowany?
Bon ma finansować konkretne usługi opiekuńcze świadczone w domu seniora. W katalogu znajdują się m.in. przygotowywanie posiłków, pomoc w utrzymaniu higieny i porządku, wsparcie przy poruszaniu się, organizowanie wizyt lekarskich oraz działania aktywizujące ruchowo i intelektualnie. Maksymalna wartość bonu w 2026 r. została określona na 2150 zł miesięcznie. Ostateczna wysokość przyznanego wsparcia zależeć będzie od indywidualnej oceny potrzeb przeprowadzanej przez pracowników ośrodka pomocy społecznej i od wyliczenia liczby godzin opieki niezbędnych w miesiącu.
Kto jest wykluczony z programu?
Projekt przewiduje wiele wyłączeń. Bon nie przysługuje osobom, które mają ustawione prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, do świadczenia pielęgnacyjnego lub do zasiłku dla opiekuna. Wyłączone są też osoby korzystające ze świadczenia wspierającego, ze specjalistycznych usług opiekuńczych w ośrodkach wsparcia, z dofinansowanej asystencji osobistej oraz z całodobowej opieki w domach pomocy społecznej, zakładach opiekuńczo-leczniczych i innych placówkach zapewniających stałą opiekę. Jedyny dopuszczalny wyjątek to sytuacja, gdy korzystanie z innej usługi ma charakter doraźny i trwa jednorazowo nie dłużej niż 14 dni.
Gdzie i kto będzie realizował program? Co zmienia się dla gmin?
Realizacja programu leży po stronie gmin. Gminy będą podpisywać umowy z zakwalifikowanymi seniorami oraz z wykonawcami usług. Osoby świadczące pomoc mają przejść obowiązkowe przeszkolenia. Zgodnie z założeniami program ma być wprowadzany etapami. W pierwszej kolejności środki trafią do gmin, w których wcześniej nie były oferowane publiczne usługi opiekuńcze. Następnie program obejmie gminy, gdzie usługi są świadczone dla niewielu osób, a dopiero potem samorządy z największą prognozowaną dynamiką wzrostu liczby seniorów. W 2026 r. na program zaplanowano 100 mln zł, w 2027 r. 400 mln zł, a w 2028 r. 500 mln zł.
Projekt przewiduje, że świadczenie ma objąć pilotażowo około 20 tys. osób w pierwszym etapie wdrażania.
