Dom Uphagena to zabytkowa kamienica położona przy reprezentacyjnej ulicy Długiej w Gdańsku. Obiekt pełni funkcję oddziału Muzeum Gdańska i wyróżnia się zrekonstruowanymi wnętrzami utrzymanymi w stylu rokoka. Wnętrza prezentują wyposażenie z XVIII wieku, w tym meble, zegary, obrazy, instrumenty muzyczne oraz trzy piece kaflowe.
Jak zaczyna się historia domu?
Pierwsze wzmianki o zabudowie na tej parceli pochodzą z 1357 roku; prawdopodobnie była to wówczas drewniana zabudowa. Na początku XV wieku posesja należała do rajcy miejskiego Johanna van Werne, a już wtedy stał tu murowany budynek, którego fragmenty murów ogniowych zachowały się do dziś w piwnicach. W drugiej połowie XVI wieku przebudowano fasadę; z tego okresu pochodzi zachowany fragment kamiennego portalu z renesansową półkolumną.
Co zmieniło się po zakupie przez rodzinę Uphagenów?
W 1775 roku kamienicę kupił Johann Uphagen, gdański bibliofil i historyk. Zlecił przebudowę fasady i wnętrz w duchu rokoka; pojawiły się niskie boazerie z płycinami przedstawiającymi owady, kwiaty, ptaki, motywy antyczne i sceny chińskie. Johann Uphagen zamieszkał w domu w 1779 roku, a ostatnie pomieszczenia wykończono w 1787 roku; po jego śmierci dom przeszedł w ramach majoratu na dalszych członków rodu.
Jakie były losy kamienicy jako muzeum przed 1945 rokiem?
W 1910 roku rodzinny dom Uphagenów wydzierżawiono władzom miejskim i po pracach konserwatorskich otwarto tu muzeum w listopadzie 1911 roku, częściowo finansowane przez bankiera Carla Fürstenberga. Ekspozycja obejmowała początkowo sień, herbaciarnię, salon oraz jadalnie; w trakcie I wojny światowej i później muzeum rozszerzono o kuchnię, kantor i dodatkowe pomieszczenia. W 1944 roku muzeum zamknięto, a wystrój zdemontowano i wywieziono; budynek został spalony w marcu 1945 roku, co doprowadziło do utraty większości oryginalnego wyposażenia.
Co wydarzyło się po wojnie i kiedy dom znów stał się muzeum?
Po wojnie podjęto decyzję o odbudowie frontowego korpusu kamienicy z zachowaniem dawnej dyspozycji wnętrz. W latach 1949–1953 przeprowadzono prace projektowe i budowlane, a fasada została odtworzona jesienią 1953 roku przy użyciu zachowanych fragmentów murów. Ocalałe elementy wystroju stałego trafiły do składnicy konserwatorskiej w Oliwie; muzealna funkcja budynku została przywrócona w 1981 roku, a po kolejnych renowacjach udostępniono go zwiedzającym w 1998 roku jako wystawę wnętrz mieszczańskich.
Jakie pomieszczenia można zobaczyć?
Muzeum udostępnia kilkanaście odrestaurowanych pomieszczeń, z zachowaniem układu i wystroju z XVIII wieku. W kolekcji znajdują się meble, zegary, obrazy i instrumenty muzyczne oraz XVIII-wieczny wystrój boazerii i sztukaterii. Do najważniejszych sal należą:
- sień i antresola
- herbaciarnia i salon I piętra
- duża i mała jadalnia
- trzy saloniki w oficynie bocznej: pokój owadów, pokój kwiatów i salon muzyczny
- kuchnia, izba kucharki, spiżarnia oraz kantor
Wnętrza zawierają również trzy oryginalne piece, które przetrwały działania wojenne. Dom Uphagena pozostaje przykładem kamienicy bogatego gdańskiego mieszczanina z XVIII wieku i jest jedyną tak udostępnioną kamienicą tego typu w Polsce.
Muzeum udostępniono zwiedzającym w 1998 roku.
Informacje praktyczne
- Adres: Długa 12, 80-827 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn, śr–nd 10:00–16:00
- Telefon: +48585733128
- Strona internetowa: muzeumgdansk.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,3 (1 309 opinii)
