Jaki kraj ma najwięcej wysp? Ranking państw archipelagowych

Najwięcej wysp na świecie ma Szwecja – aż 267 570, z czego niespełna tysiąc jest zamieszkanych. Ten wynik wyprzedza egzotyczne archipelagi i stawia Skandynawię w centrum rozmowy o państwach wyspiarskich. Jeśli chcesz poznać pełny ranking krajów archipelagowych i zobaczyć, jak wypada w nim Europa i Polska, czytaj dalej.

Jaki kraj ma najwięcej wysp na świecie?

Na pierwszym miejscu globalnego rankingu liczby wysp znajduje się Szwecja. Według oficjalnych danych kraj ten obejmuje 267 570 wysp rozsianych zarówno wzdłuż morskich wybrzeży, jak i na jeziorach oraz rzekach. To sprawia, że szwedzkie wybrzeże przypomina gęstą mozaikę małych lądów – od drobnych skał wystających z wody po duże, zamieszkane wyspy.

Choć liczba ta robi wrażenie, powierzchnia lądów oderwanych od kontynentalnej części państwa stanowi jedynie około 3% terytorium Szwecji. Zestawienie liczb wygląda jeszcze ciekawiej, gdy przyjrzymy się zamieszkaniu – stałe osady istnieją jedynie na 984 wyspach. Reszta to dzikie, zalesione skrawki natury, często bez infrastruktury i z ograniczonym dostępem.

Wysokie wartości zawdzięcza się głównie specyficznej genezie brzegów Morza Bałtyckiego oraz licznym jeziorom polodowcowym. Płaska linia brzegowa niemal nie istnieje – zastępuje ją sieć fiordów, zatok i archipelagów, które przez setki lat rzeźbił lód i woda.

Największe wyspy Szwecji

W morzu drobnych wysepek wyróżnia się kilka dużych wysp, które pełnią istotną rolę gospodarczą, komunikacyjną i turystyczną. Największa jest Gotlandia – liczy 2967,76 km² i około 56 tys. mieszkańców. Wyspa leży na Bałtyku, ma status regionu administracyjnego i własną, silnie rozpoznawalną markę turystyczną – od średniowiecznego Visby po plaże i trasy rowerowe.

Na drugim miejscu znajduje się Olandia o powierzchni 1342,68 km² i populacji około 25 tysięcy osób. Łączy ją z lądem stałym długi most, co ułatwia dojazd i rozwój turystyki sezonowej. Trzecia pod względem wielkości jest Södertörn – wyspa w regionie Sztokholm o powierzchni 1206,96 km². Żyje tu blisko 797 tys. osób, bo obszar ten w praktyce wchodzi w skład aglomeracji stołecznej, z gęstą siecią dróg i kolei.

Tak duże kontrasty – od niemal pustych skał po mocno zurbanizowaną Södertörn – pokazują, że pojęcie „wyspa” w statystyce obejmuje bardzo różne typy środowiska. W jednym kraju mieszczą się jednocześnie ciche rezerwaty przyrody i obszary o typowo miejskim charakterze.

Czy wszystkie szwedzkie wyspy są dostępne?

Wielu podróżników zastanawia się, czy da się w praktyce zobaczyć choć ułamek takiej liczby lądów. W realnym życiu odwiedza się głównie wyspy większe albo te położone blisko popularnych szlaków żeglugowych i turystycznych. Sieć połączeń promowych i lokalnych łodzi obejmuje główne archipelagi przy Sztokholmie, Göteborgu czy w regionie jeziora Vänern, ale znacząca część małych wysepek jest ciągle trudno dostępna.

Szwedzkie prawo swobodnego dostępu do natury pozwala jednak poruszać się po wyspach znacznie swobodniej niż w wielu innych krajach Europy. Można legalnie cumować, biwakować i pływać wokół większości z nich, o ile szanuje się prywatną własność i przyrodę. To w połączeniu z ogromną liczbą wysp tworzy wyjątkowy model turystyki bliskiej dzikiej naturze.

Jak wygląda ranking państw archipelagowych?

Statystyka liczby wysp zaskakuje, bo nie zawsze pokrywa się z obrazem popularnych kierunków wakacyjnych. W zestawieniach dla całego świata dominują kraje północne, a typowe „rajske” destynacje często spadają niżej, choć przyciągają znacznie więcej turystów masowych.

Top 10 krajów z największą liczbą wysp

Aby uporządkować najważniejsze dane, warto zestawić w jednej tabeli państwa, które mają najwięcej wysp i przybliżoną liczbę tych lądów:

Wysoka pozycja Szwecji, Norwegii i Finlandii to efekt polodowcowego krajobrazu, tysięcy jezior i silnie rozczłonkowanych wybrzeży. Ciekawostką jest stosunkowo „niewielka” liczba wysp w Indonezji, jeśli porówna się ją z liderami zestawienia – 17 504 lądy rozrzucone na ponad 5000 kilometrów wzdłuż równika to wciąż mniej niż w Skandynawii.

W Kanadzie lista wysp obejmuje m.in. Wyspę Baffina i Vancouver Island, a ogromna część drobniejszych lądów leży w strefie subarktycznej i arktycznej. Stany Zjednoczone zbierają wyspy od Alaski po Florida Keys, Filipiny mają ponad 2000 wysp zamieszkanych, z kolei Chile – z około 5000 lądów – rozwija przede wszystkim niszową turystykę przyrodniczą w rejonie Patagonii.

Ranking europejskich krajów wyspiarskich

Europa wcale nie ustępuje innym kontynentom pod względem liczby wysp. Szacuje się, że lądy odcięte wodą stanowią ponad 7% powierzchni kontynentu. W europejskich rankingach dominuje oczywiście Skandynawia, ale ważne miejsce zajmują też popularne destynacje wakacyjne w basenie Morza Śródziemnego.

W europejskiej czołówce poza Szwecją, Norwegią i Finlandią znajdują się m.in. Chorwacja – ok. 1185 wysp i wysepek – oraz Grecja z około 1400 wyspami, z czego 227 ma stałych mieszkańców. Na mapie Europy mocno zaznacza się również archipelag, jakim są Wyspy Kanaryjskie, choć administracyjnie należą do Hiszpanii, a geograficznie leżą przy wybrzeżu Afryki.

W zestawieniu liczby wysp Europa wyróżnia się nie tylko liczbą lądów, ale też ogromną rozpiętością klimatów – od arktycznych archipelagów Norwegii po subtropikalne Wyspy Kanaryjskie.

Jak wypadła Polska w rankingu wysp?

Polska nie kojarzy się z archipelagami, a jednak oficjalne dane mówią o 203 wyspach na terenie kraju. Najbardziej rozpoznawalne to wyspy na Bałtyku – Wolin i Uznam – ale znaczną część statystyki budują wyspy rzeczne i jeziorne, rozrzucone m.in. na Mazurach i w dolinach większych rzek.

Największą w całości polską wyspą jest Wolin, leżący przy Zatoce Pomorskiej. Druga w kolejności jest Wyspa Sobieszewska w granicach Gdańska, a dalej Karsibór w rejonie Świnoujścia. Uznam dzielony jest z Niemcami – zachodnia część znajduje się po stronie niemieckiej, wschodnia po polskiej, z rozbudowaną infrastrukturą uzdrowiskową.

Większość polskich wysp to jednak niewielkie lądy na rzekach – np. na Wiśle – i jeziorach. Często są one celem krótkich, weekendowych wycieczek, a niektóre zamieniono w rezerwaty przyrody, co ogranicza intensywną zabudowę. W porównaniu z krajami skandynawskimi liczby są oczywiście skromne, ale w skali regionu bałtyckiego Polska i tak ma czym się pochwalić.

Polskie wyspy turystyczne

Na krajowej mapie turystycznej wyróżnia się kilka wysp, które regularnie przyciągają urlopowiczów. Najsilniejszą pozycję mają kurorty nadmorskie na Uznamie i Wolinie – z szerokimi plażami, szlakami spacerowymi i rozwiniętą bazą noclegową. Wyspa Sobieszewska, choć leży bliżej aglomeracji trójmiejskiej, zachowała spokojniejszy charakter, stawiając na przyrodę i mniej intensywną zabudowę.

Na jeziorach pojawiają się mniejsze wyspy, często dostępne tylko łodzią lub kajakiem. W wielu przypadkach są to miejsca dobrze znane żeglarzom i miłośnikom spływów, ale w ogólnej świadomości pozostają znacznie mniej rozpoznawalne niż wyspy morskie.

Wyspy Kanaryjskie – jeden z najważniejszych archipelagów turystycznych?

Wyspy Kanaryjskie to przykład archipelagu, którego znaczenie znacznie wykracza poza samą liczbę wysp. Region ten, należący do Hiszpanii, ma powierzchnię 7446,94 km² i liczy 2 202 048 mieszkańców. W skład wchodzi siedem większych wysp – m.in. Teneryfa, Gran Canaria, Lanzarote i Fuerteventura – oraz kilka mniejszych lądów, takich jak La Graciosa, Alegranza czy Lobos.

Archipelag jest pochodzenia wulkanicznego, a najwyższym punktem jest Teide na Teneryfie, wznoszący się na 3718 m n.p.m.. Wyspy dzielą się na zachodnie i wschodnie, przy czym część mniejszych lądów pozostaje niezamieszkana lub wykorzystywana jedynie okresowo. Wyjątkiem jest La Graciosa, która od 2018 roku ma status ósmej zamieszkanej wyspy.

Kanary są ważnym przykładem, jak wyspiarskość wpływa na finanse regionu. Stosuje się tu własną, niższą stawkę podatku obrotowego IGIC w wysokości 5%, a także obniżone akcyzy na paliwa, alkohol i wyroby tytoniowe. Taki system wspiera rozwój turystyki, która pozostaje główną gałęzią lokalnej gospodarki.

Klimat i turystyka na Wyspach Kanaryjskich

Klimat archipelagu określa się jako oceaniczno-podzwrotnikowy. Średnia temperatura zimą oscyluje wokół +18 °C, a latem dochodzi do +24 °C. Opady są rzadkie i nieregularne – średnio około 250 mm rocznie – przy czym na wyspach zachodnich (np. La Palma) warunki potrafią być znacznie wilgotniejsze niż na suchych Fuerteventurze i Lanzarote.

Temperatura wody w oceanie zmienia się nieznacznie – od około +18 °C zimą do +22 °C latem. Takie parametry przyciągnęły w 2017 roku blisko 16 milionów turystów. Najwięcej z nich wybiera Teneryfę (ponad 5,9 mln) i Gran Canarię (około 4,5 mln), a nieco mniejsze liczby notują Lanzarote z La Graciosą oraz Fuerteventura.

Stałe temperatury między 18 a 24 stopniami, ocean o wodzie cieplejszej zimą niż Bałtyk latem i ponad 7 tysięcy kilometrów linii brzegowej czynią Wyspy Kanaryjskie jednym z najpewniejszych pogodowo kierunków w Europie.

Czy wyspy to tylko geografia, czy też gospodarka?

Na pierwszy rzut oka liczba wysp wydaje się jedynie ciekawostką statystyczną. W praktyce wpływa na transport, planowanie przestrzenne, ochronę przyrody i rozwój turystyki. Skandynawskie kraje wykorzystują ogromną liczbę wysp słodkowodnych i przybrzeżnych do promowania wizerunku bliskiego naturze – atrakcyjnego dla osób szukających spokoju i kontaktu z dzikim krajobrazem.

Z kolei archipelagi takie jak Wyspy Kanaryjskie, Filipiny czy Indonezja budują na bazie swoich wysp rozpoznawalne marki turystyczne, rozwijają infrastrukturę portową, a niekiedy – jak w przypadku Kanarów – tworzą własne systemy podatkowe, które mają zachęcać do inwestycji. Wyspy stają się wówczas nie tylko obiektami geograficznymi, lecz także jednym z filarów strategii gospodarczej.

W Polsce skala jest mniejsza, ale mechanizm pozostaje podobny – Wolin czy Uznam są wizytówkami wybrzeża, tak jak Gotlandia i Olandia są wizytówkami Szwecji. Liczby z rankingów pokazują więc nie tylko to, ile wysp ma dane państwo, ale też jak bardzo ich potencjał może zmienić mapę turystyki i rozwój całych regionów.