Ratusz Głównego Miasta zajmuje miejsce na styku ulic Długiej i Długiego Targu. Budowla łączy elementy gotyckie i renesansowe i wyróżnia się położeniem w najbardziej reprezentacyjnym ciągu śródmieścia Gdańska. W ratuszu działa oddział muzealny.
Jak zaczynała się historia ratusza?
Pierwszy miejski kantor, uznawany za pierwotny ratusz, powstał po przywileju króla Władysława Łokietka w 1298 roku i pełnił funkcje sądownicze. Kolejna siedziba rajców została ukończona w 1336 Roku; była jednak zbyt mała, co doprowadziło do rozbudów w XIV wieku. Przebudowa przeprowadzona w latach 1378–1382 stworzyła wielką reprezentacyjną salę rady miejskiej oraz pomieszczenia dla wagi miejskiej i sali sądowej.
W drugiej połowie XV i w XVI wieku ratusz był wielokrotnie rozbudowywany i upiększany. W latach 1486–1488 wzniesiono wieżę, a w 1492 dobudowano wysoki hełm, który spłonął w 1494 roku. Po uzyskaniu szerokich praw miejskich i poszerzeniu składu samorządu budynek rozbudowano wokół dziedzińca i przystosowano do nowych funkcji urzędowych.
Co zmienił pożar z 1556 roku i późniejsze prace?
3 października 1556 r. ratusz dotknął poważny pożar spowodowany zaprószeniem ognia, który uszkodził konstrukcję i wyposażenie sal sądowych. Prace naprawcze trwały kilka lat i zapoczątkowały przebudowę w stylu renesansowym; w 1559–1560 wykonano nowy hełm wieży i elewację. Na szczycie hełmu w 1561 ustawiono pozłocony posąg króla Zygmunta II Augusta, a zainstalowany wtedy carillon miał 14 dzwonów.
W kolejnych stuleciach wnętrza ratusza zdobiły prace mistrzów złotego wieku sztuki gdańskiej, m.in. Izaaka van den Blocke i Antona Möllera. W latach 1846 oraz około 1910 wykonywano prace remontowe. Po zniszczeniach z 1945 roku budynek został odbudowany; prace konserwatorskie uwzględniały odbudowę elewacji na podstawie dzieł sztuki i obrazów przedstawiających ratusz.
Jak wyglądają wnętrza i jakie sale wyróżniono?
Najstarszą częścią ratusza jest tzw. komora palowa, gdzie pierwotnie znajdowała się sala kupiecka i miejsce poboru podatków. W 2016 roku w tym pomieszczeniu odkryto fresk z I połowy XV wieku z ukrzyżowanym Chrystusem, co sugeruje możliwość istnienia kaplicy ratuszowej; badania datowały drewno stropu na zima 1378/1379.
Sień ratuszowa pełni funkcję bogato zdobionego korytarza z reprezentacyjnymi schodami. Elementy sieni zrekonstruowano po ich zniszczeniu w XIX wieku i w czasie II wojny światowej; zachowane fragmenty wyróżniono ciemniejszym lakierem. Wielką Salę Rady nazywano Salą Czerwoną, natomiast Wielką Salę Wety określono od XIX wieku jako Salę Białą. Sala Biała służyła do sądów, audiencji królewskich i zawierania międzynarodowych porozumień; zdobiły ją portrety królów polskich i marmurowy kominek.
Jak wyglądała powojenna odbudowa i konserwacje?
W marcu 1945 pożar strawił hełm wieży i drewniane stropy, a mury dodatkowo ucierpiały od ostrzału. Odbudowa rozpoczęta w 1946 roku uważana jest za przykład powojennej sztuki konserwatorskiej w Polsce. Wnętrza przekazano muzeum w 1952 roku, a 2 kwietnia 1970 ratusz został siedzibą muzealną. W 2000 na wieży zamontowano nowy carillon o 37 dzwonach. W ostatnich latach prowadzono prace naprawcze przy przedprożach z piaskowca oraz konserwację pomieszczeń i drzwi archiwalnych.
Ratusz Głównego Miasta pozostaje jednym z dominujących elementów zabudowy dawnego Głównego Miasta i zachowuje funkcję muzealną w strukturze miejskiej.
Informacje praktyczne
- Adres: Długa 46, 80-831 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 10:00–18:00, pn 12:00–18:00
- Telefon: +48585733128
- Strona internetowa: muzeumgdansk.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (2 216 opinii)
