5 października 2026 roku w Gdańsku otwarto nową odsłonę Muzeum Poczty Polskiej. Uroczystość odbyła się w rocznicę rozstrzelania 38 Obrońców Poczty Polskiej z 5 października 1939 roku. W przecięciu wstęgi uczestniczyli m.in. Aleksandra Dulkiewicz, Hanna Pietrzkiewicz, Waldemar Ossowski, Mieczysław Struk i poseł Piotr Adamowicz. Pierwsze oprowadzania poprowadzili kuratorzy ekspozycji.
Co pokazuje wystawa?
Główne osie narracji to przygotowania do obrony, niemiecki atak 1 września 1939 roku i przebieg kilkunastogodzinnej walki o gmach. Ekspozycja prezentuje dokumenty, znaczki, kartki pocztowe, telegramy oraz wyposażenie związane z łącznością. W aranżacji pojawiły się okienka pocztowe przypominające wygląd placówek z okresu międzywojennego.
W zbiorach znalazły się pamiątki przekazane przez rodziny Pocztowców, w tym odzież sportowa KS Gedania, sztandar stowarzyszeń polonijnych oraz przedmioty odnalezione podczas prac badawczych — między nimi elementy umundurowania z widocznymi śladami przestrzałów oraz przedmioty wydobyte z masowego grobu na Zaspie. W piwnicach umieszczono symboliczne elementy scenograficzne, m.in. ślady stóp i film oparty na archiwalnych fotografiach, które mają przybliżyć ostatnie godziny obrony.
Kto przygotował ekspozycję i jak powstała?
Prace nad nową wystawą rozpoczęły się w 2017 roku, a modernizacja budynku trwała około 15 miesięcy. Muzeum Gdańska przygotowało projekt konserwacji i adaptacji obiektu, w tym konserwację 300 przedmiotów znalezionych w masowym grobie na Zaspie. Ekspozycję opracował zespół pod kierunkiem kuratorów Marka Adamkowicza, Macieja Ostrowskiego i dr. Jana Szkudlińskiego, a recenzentami naukowymi byli prof. dr hab. Piotr M. Majewski oraz dr hab. Marcin Owsiński.
Władze miasta i fundusze unijne wsparły modernizację, co pozwoliło rozszerzyć przestrzeń wystawienniczą i zastosować rozwiązania multimedialne. Dyrektor Muzeum Gdańska wskazał, że projekt przeszedł etap badań historycznych, prac konserwatorskich oraz adaptacji zabytkowego wnętrza, zanim ekspozycja została udostępniona publiczności.
Co zmienia się dla zwiedzających?
Przestrzeń wystawiennicza zwiększyła się z trzech do ośmiu sal, a do trasy zwiedzania włączono około 230 m kw. piwnic budynku, gdzie rozegrała się ostatnia faza obrony. W ramach tygodnia otwarcia wejście na wystawę było możliwe za symboliczną 1 zł. Rodziny okazujące Kartę Mieszkańca otrzymają upominek związany z Klubem Sportowym Gedania, jeśli odwiedzą muzeum do 11 października. Program lekcji edukacyjnych dla szkół ma zostać ogłoszony 15 października.
Ekspozycja ma przypominać zarówno o dramatycznych wydarzeniach 1939 roku — w tym o kapitulacji i bezprawnych procesach — jak i o szerszym kontekście życia Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku. Muzeum Poczty Polskiej funkcjonuje przy placu Obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku; placówkę otwarto po raz pierwszy w 1979 roku.
