Jerzy Adamski — krytyk literacki i teatralny

Jerzy Adamski był polskim krytykiem literackim i teatralnym znanym z tłumaczeń, esejów oraz pracy pedagogicznej na uczelniach teatralnych.

Życiorys i udział w konspiracji

Urodził się w Gdańsku w rodzinie Michała i Heleny. Kształcił się w Liceum im. Władysława IV w Warszawie i jako harcerz działał w 17. Warszawskiej Drużynie Harcerskiej na Pradze. W czasie okupacji kontynuował naukę na tajnych kompletach. W 1941 uzyskał świadectwo dojrzałości i podjął studia na konspiracyjnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich na kierunku filologia romańska.

Był członkiem Szarych Szeregów i żołnierzem Armii Krajowej o pseudonimie Jastrzębiec II, służył w Batalionie „Zośka”. Ukończył konspiracyjną Podchorążówkę. Walczył w powstaniu warszawskim jako dowódca 111. plutonu w Zgrupowaniu „Krybar”. Po kapitulacji trafił do niemieckiego obozu jenieckiego Stalag XI B Fallingbostel.

Kariera naukowa i praca pedagogiczna

Po wojnie kontynuował studia filologiczne w Rzymie, Londynie i Paryżu. W 1949 ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim, uzyskując tytuł magistra filologii romańskiej. Stopień doktora nauk humanistycznych zdobył w 1962 roku.

Pracował pedagogicznie na Uniwersytecie Wrocławskim i Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1954–1956 był zatrudniony w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Łodzi. W latach 1961–1989 wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie, a w latach 1966–1970 pełnił funkcję prorektora tej uczelni.

Działalność krytyczna, teatralna i publicystyczna

Krytyką literacką zajął się w 1946 roku, publikując recenzje i szkice w prasie literackiej. Współpracował z licznymi pismami i periodykami: „Dialogiem”, „Teatrem”, „Nowymi Drogami”, „Kulturą”, „Szpilkami” i „Życiem Warszawy”. Był recenzentem m.in. „Kultury” oraz „Expressu Wieczornego”.

Od 1960 regularnie prezentował komentarze teatralne w telewizji, a w latach 1968–1975 prowadził cykl literacki „Lektury, lektury...” w Programie III Polskiego Radia. Współpracował z teatrami jako tłumacz, autor adaptacji i konsultant dramaturgiczny; uczestniczył w przygotowaniu inscenizacji realizowanych przez takich reżyserów jak Adam Hanuszkiewicz czy Jerzy Rakowiecki. W 1988 wystąpił w spektaklu Teatru Telewizji "Samobójca" w reżyserii Kazimierza Kutza.

Publikacje, nagrody i odznaczenia

Opublikował zbiory szkiców i esejów, między innymi "Świat wolteriański" (1957), "Poszukiwanie ideału kultury" (1964), "Teatr z bliska" (1981) oraz "Inteligencja bez maski" (1997). Napisał także podręcznik "Historia literatury francuskiej. Zarys" (1966) oraz powieść "Uciekinier" wydaną pośmiertnie.

Otrzymał liczne nagrody i odznaczenia, w tym Nagrodę Komitetu do spraw Radia i Telewizji za audycje radiowe (1972) oraz Nagrodę Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1985). W 1997 uhonorowano go Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Zmarł w Warszawie i został pochowany na cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera A3 tuje-2-6).