| Podstawowe dane | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Johannes Paul Aeltermann |
| Urodzenie | 26 czerwca 1876, Gdańsk |
| Śmierć | 22 listopada 1939, Nowy Wiec |
| Zawód | duchowny katolicki (ksiądz) |
| Działalność | |
| Parafia | proboszcz w Mierzeszynie (od 6 IX 1912) |
| Święcenia | 13 marca 1904, Pelplin |
| Upamiętnienie i proces | |
| Sługa Boży | tak |
| Proces beatyfikacyjny | otwarty 21 maja 2026 (archidiecezja gdańska) |
| Nazwy i pomniki | Szkoła w Mierzeszynie (13 X 2003), pomnik (30 VIII 2020) |
Urodzony w Gdańsku, Johannes Paul Aeltermann wykształcenie średnie ukończył w rodzinnym mieście, a następnie wstąpił do seminarium w Pelplinie. Po święceniach pracował jako wikary w kilku parafiach, a od 1912 kierował parafią w Mierzeszynie, gdzie prowadził działalność społeczną i duszpasterską.
Życiorys i formacja duchowna
Johannes Paul Aeltermann pochodził z rodziny mistrza szewskiego Franza Aeltermanna i Elżbiety z domu May. Po ukończeniu gimnazjum w Gdańsku w 1898 odbył studia seminaryjne w Pelplinie i 13 marca 1904 przyjął święcenia kapłańskie. Jako młody duchowny pracował między innymi w parafiach w Gdańsku i Starogardzie Gdańskim, zdobywając doświadczenie duszpasterskie przed objęciem własnej placówki.
Działalność publiczna i sprzeciw wobec narodowego socjalizmu
6 września 1912 został proboszczem parafii w Mierzeszynie, która liczyła około 700 wiernych i obejmowała także kościół filialny w Przywidzu. W pierwszych latach publicznie oskarżano go o germanizowanie polskich dzieci; w sporach prawnych z lokalnymi redakcjami wygrał procesy w 1911 i 1912 roku. W 1933 wystąpił przeciw ideom nazistowskim — 21 maja 1933 wydał ośmiostronicową broszurkę „Hakenkreuz oder Christenkreuz?”, w której ostrzegał przed narodowym socjalizmem i uznał jego zasady za sprzeczne z nauką chrześcijańską.
Aresztowanie, śmierć i upamiętnienie
Po dojściu narodowych socjalistów do władzy Aeltermann był szykanowany; doświadczył aresztowań i ataków na plebanię. Po wybuchu wojny i wcieleniu Wolnego Miasta Gdańska do III Rzeszy został aresztowany i przewieziony do Nowego Wieca. Tam rozstrzelano go wraz z grupą około 60 mieszkańców okolicy, w tym dwoma polskimi księżmi; duchowni zostali zmuszeni do wykopania grobu i zamordowani jako ostatni. Przed śmiercią Aeltermann udzielał współwięźniom pociechy religijnej.
Po zakończeniu działań wojennych jego szczątki ekshumowano i 17 maja 1945 złożono obok kościoła św. Bartłomieja Apostoła w Mierzeszynie. Imieniem księdza nazwano Szkołę Podstawową w Mierzeszynie (13 października 2003), a 30 sierpnia 2020 odsłonięto pomnik przy ulicy Wolności 19. Kościół katolicki w Niemczech uznaje go za jednego z męczenników wiary XX wieku, a 21 maja 2026 w archidiecezji gdańskiej rozpoczęto jego proces beatyfikacyjny.
