Muzeum Narodowe w Gdańsku zajmuje zabytkowe budynki dawnego klasztoru franciszkańskiego i działa jako instytucja państwowa. Powstało w 1948 roku i od 1972 roku funkcjonuje pod nazwą Muzeum Narodowe; wcześniej nosiło nazwę Muzeum Pomorskie. Instytucja gromadzi zbiory z zakresu sztuki dawnej, rzemiosła artystycznego, archeologii, etnografii i sztuki współczesnej.
Historia powstania i odbudowy
Po II wojnie światowej do zniszczonego w około 65% budynku zaczęto w 1945 roku sprowadzać zabytki znalezione w ruinach Gdańska. Początkowo trafiło tam około 800 obiektów, które zabezpieczano i konserwowano. Otwarcia placówki jako Państwowego Muzeum w Gdańsku dokonano 30 maja 1948; 1 lipca 1948 zakład nazwano Muzeum Pomorskie.
W kolejnych latach rozszerzano zbiory o prace malarskie, rzeźbę, rzemiosło artystyczne oraz materiały archeologiczne. W 1956 roku do Gdańska wróciły zabytki wywiezione podczas wojny, wśród nich znalazł się tryptyk Sąd Ostateczny Hansa Memlinga, uznawany za najcenniejszy obiekt w kolekcji muzeum.
Jak rozwinęły się zbiory i wydzielone placówki?
Kolekcje muzeum obejmują m.in. złotnictwo, przedmioty z cyny, ceramikę, meble, rzeźbę, grafikę, rysunek oraz malarstwo dawne, wiele z nich pochodzi z wcześniejszych zbiorów Muzeum Miejskiego i Muzeum Rzemiosła Artystycznego. Prezentacje archeologiczne i historyczne rozrosły się na tyle, że w drugiej połowie XX wieku dały początek samodzielnym instytucjom miejskim.
W 1960 roku wyodrębniono Muzeum Morskie, w 1962 powstało Muzeum Archeologiczne, a w 1971 utworzono Muzeum Historyczne Miasta Gdańska (dziś Muzeum Gdańska). W 1997 muzeum zorganizowało wystawę Aurea Porta Rzeczypospolitej, poświęconą sztuce gdańskiej od XV do XVIII wieku.
Jakie oddziały tworzą Muzeum Narodowe?
Instytucja funkcjonuje jako wielooddziałowe muzeum; do jej oddziałów należą między innymi:
- Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie — w dworku Józefa Wybickiego, od 1978 roku, z ekspozycjami o charakterze patriotycznym;
- Muzeum Etnograficzne — od 1979 roku dział, od 1988 oddział mieszczący się w Spichrzu Opackim w Oliwie; posiada także zbiory pozaeuropejskie oraz obiekty dotyczące ludności przesiedlonej z Kresów;
- Oddział Sztuki Współczesnej w Pałacu Opatów w Oliwie — od 1988, gromadzi malarstwo, rysunek, grafikę, tkaninę artystyczną, ceramikę i rzeźbę;
- Gdańska Galeria Fotografii — od 1995, kontynuuje działalność Galerii GN z 1977 roku i koncentruje się na fotografii dawnej oraz artystycznej;
- Oddział Zielona Brama — od 1999 pełni funkcję ekspozycyjną, nie gromadzi zbiorów;
- Muzeum Tradycji Szlacheckiej w Waplewie Wielkim — od 2006, pełni też funkcję Pomorskiego Ośrodka Kontaktów z Polonią.
Spór o budynek i współczesna aktywność
Bezpośrednio po wojnie oraz ponownie w latach 1994–1995 franciszkanie podejmowali starania o odzyskanie części budynku. W marcu 1995 pracownicy muzeum skierowali do papieża list, prowadzono akcje protestacyjne, zbierano podpisy i publikowano karty do zapisów. 14 czerwca 1995 Komisja Majątkowa przy Urzędzie Rady Ministrów odrzuciła pretensje franciszkanów.
W 2017 roku łącznie sześć oddziałów muzeum odwiedziło 162 137 osób. Muzeum pozostaje jedną z najważniejszych placówek kulturalnych w regionie, łącząc tradycyjne kolekcje z działalnością wystawienniczą i edukacyjną.
Informacje praktyczne
- Adres: Toruńska 1, 80-822 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 10:00–17:00
- Telefon: +48583016804
- Strona internetowa: mng.gda.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (2 836 opinii)
