Długi Targ pełni funkcję rynku i był od średniowiecza jednym z głównych ciągów komunikacyjnych miasta. Powstał wraz z ulicą Długą jako trakt kupiecki już w XIII wieku, a w dokumentach miejskich pojawia się od 1331 roku pod nazwą Longa Platea. Układ placu prowadzi w kierunku Motławy i wpisuje się w charakterystyczne planowanie miast lokowanych na prawie lubeckim.
Historia Długiego Targu
Początkowo Długi Targ występował jako owalny plac targowy będący przedłużeniem handlowej ulicy. Po zajęciu Gdańska przez zakon krzyżacki trakt stał się najważniejszym ciągiem na Głównym Mieście. W średniowieczu odcinek od Bramy Długoulicznej do Bramy Kogi bywał uważany za jedną ulicę.
Za Bramą Kogi znajdował się most, do którego przybijały duże statki, między innymi kogi — stąd pochodziła pierwotna nazwa bramy. Później zbudowano w tym miejscu okazałą Bramę Zieloną, nazwaną od zielonkawych detali. Od czasów średniowiecznych Długa i Długi Targ były dzielnicą najzamożniejszych mieszczan i miejscem uroczystych przemarszów. W latach 1457–1552 organizowano tu parady królewskie, co przyczyniło się do określenia tego ciągu mianem Drogi Królewskiej. W XIV–XV wieku przy Długim Targu w soboty handlowano mięsem; odcinek między Fontanną Neptuna a ratuszem znano jako Targ Prosiąt.
Na placu dokonywano także egzekucji przywódców buntów — 13 czerwca 1526 roku ścięto tu 14 osób, z Jerzym Wendlandem na czele. Egzekucje szlachty i obywateli odbywały się na Długim Targu, inne kategorie skazanych karano na Górze Szubienicznej lub w Katowni. W XIX wieku zlikwidowano przedproża kamienic, zastępując je witrynami; ostatnie przedproże usunięto w 1872 roku. W 1882 plac i ulica Długa zostały wybrukowane kostką importowaną ze Skandynawii, a później poprowadzono tędy linię tramwajową. Przed 1945 plac nosił nazwę niemiecką Langer Markt. Po zniszczeniach wojennych odbudowano zabudowę; z torów tramwajowych zrezygnowano, a nawierzchnię wykonano ze szlifowanego granitu. W latach 2019–2022 realizowano prace modernizacyjne nawierzchni Drogi Królewskiej — porozumienie w sprawie wyglądu zapadło wiosną 2021, prace przy dwóch środkowych pasach ruszyły we wrześniu 2021, a ich zakończenie nastąpiło w połowie 2022; zakres robót przekroczył 3 mln zł.
Układ przestrzenny i najważniejsze zabytki
Układ Długiego Targu odbiega od typowego średniowiecznego placu i przypomina rozwiązania znane na południowym wybrzeżu Bałtyku. Plac ustawiony jest na osi zachód–wschód, podobnie jak większość gdańskich ulic. Pierzeje placu zabudowano dwutraktowymi, a potem trzytraktowymi kamienicami mieszczańskimi z dużymi sieniami; średniowieczną zabudowę mieszkalną zastąpiono w XVI–XVIII wieku nowożytnymi fasadami.
Ratusz Głównego Miasta
Ratusz to ceglany budynek w stylu gotycko-manierystycznym wznoszony od XIV wieku. Do prostokątnej gotyckiej bryły, nadbudowanej w XV wieku, dobudowano w XVI wieku trzy oficyny zamykające dziedziniec. Wieżę zwieńczono manierystycznym hełmem wykonanym przez Dirka Danielsa, a w 1561 postawiono na nim figurę króla Zygmunta Augusta. Mimo zniszczeń w 1945 roku ratusz zachował liczne elementy wystroju — kręcone schody i portal z XVII wieku, kominek Wilhelma van der Meer w Sali Czerwonej oraz cykle obrazów o tematyce alegorycznej i symbolicznej; budynek mieści oddział Muzeum Historycznego Miasta Gdańska.
Fontanna Neptuna
Pierwotną fontannę przy placu wykonał Abraham van den Blocke w latach 1606–1613. W połowie XVIII wieku Karol Stender dokonał gruntownej przebudowy, a od 1758 fontannę otacza obecna późnobarokowa krata. Kamienny basen ma plan czteroliścia, a na okrągłej czaszy stoi figura Neptuna przypisywana Piotrowi Husenowi, wyrzeźbiona około 1612–1615.
Dwór Artusa
Obiekt znany jest od pierwszej połowy XIV wieku; obecny budynek późnogotycki z manierystyczną elewacją południową to trzecia siedziba bractw kupieckich w tym miejscu. Wewnątrz znajduje się dziewięć przęseł nakrytych sklepieniami gwiaździstymi wspartymi na czterech filarach. Pomimo poważnych zniszczeń w 1945 r. zachowały się elementy pierwotnego wyposażenia — rzeźby, obrazy, wiszące modele okrętów oraz monumentalny piec kaflowy z 1545; niektóre zaginione dzieła zastąpiono rekonstrukcjami.
Brama Zielona i kamienice przy Długim Targu
Brama Zielona powstała w połowie XVI wieku w stylu manieryzmu niderlandzkiego, jako dzieło Hansa Kramera z Drezna. To trójkondygnacyjna budowla z dwoma skrzydłami i czterema arkadami przejazdowymi; elewacje ozdobiono pilastrami i płaskorzeźbami, a pomieszczenia poddasza zwieńczono ozdobnymi szczytami. Obecnie brama pełni funkcję oddziału Gdańskiego Muzeum Narodowego. Wśród kamienic wyróżnia się Złota Kamienica z 1609 r., przypisywana Abrahamowi van den Blocke i Janowi Voigtowi, zachowująca bogatą dekorację rzeźbiarską. Kamienica nr 20 z 1680 posiada barokową fasadę przypisywaną Andreasowi Schlüterowi; Dom Ławników kryje wewnątrz oryginalną sień z XVI wieku. W kamienicach przy Długim Targu nr 1–4 zatrzymywali się polscy królowie, m.in. Zygmunt III Waza, Władysław IV Waza, Jan Kazimierz, Jan III Sobieski, August II i Stanisław Leszczyński. W 2018 część pierzei (nr 1–10) przeznaczono na cele hotelowe, przy czym finalizacja transakcji nastąpiła po dwóch latach. Fasada odbudowanego Hotelu Radisson Blu zwraca uwagę przy Długim Targu 19.
Frazy często wyszukiwane przez odwiedzających to między innymi: "Długi Targ Gdańsk mapa", "Ulica Długa Gdańsk atrakcje" czy "Długi Targ zdjęcia". Informacje o lokalizacji i układzie placu pomagają zrozumieć związek Długiego Targu z główną osią turystyczną starego miasta.
Informacje praktyczne
- Adres: Długa, 80-831 Gdańsk — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (16 538 opinii)
